İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Rusya’daki En Büyük Üç Üniversite ve Kütüphane

Moskova Lomonosov Devlet Üniversitesi

     1755 yılında kurulan Moskova Devlet Üniversitesi, Rusya’nın en büyük üniversitesidir. Rusya’nın ilk akademisyeni Mihail Lomonosov’un faaliyetleri sayesinde tesis edilmiştir. Lomonosov tarafından yeni bir üniversite kurulma gerekliliği, Elizaveta’ya bildirilmiş, Elizaveta ise Ocak 1755 tarihinde yeni üniversitenin kuruluş bildirisini imzalamıştır. Üniversitenin tam olarak açılış tarihi, 26 Nisan’da Elizavetan’nın taç giyme töreninde yapılmıştır. Üniversitenin ilk bölümleri Lomonosov tarafından, felsefe, hukuk ve tıp olmak üzere üç dalda belirlenmiştir. Kuruma alınan ilk öğrenciler, evvela felsefe, sonrasında hukuk ve nihayetinde tıp eğitimi almak zorundaydılar. Erken dönemde Avrupa üniversitelerinden farkı, Teoloji fakültesinin bulunmamasıdır. İlk dönemlerde profesörler, Rusça ile birlikte Latince de ders vermişlerdir.
Moskova Üniversitesi’nin en önde gelen özelliklerinden biri, öğretmenlerle öğrencilerin arasındaki bilgi alışverişinin yoğun olmasıydı. Nitekim Moskova Üniversitesi’nin kurulmasıyla ilişkin kararnamenin başlangıcında, “Raznoçintsi*’nin genel eğitimi için” oluşturulduğu belirtilmiştir. Bu amaca yönelik, başlangıçta Moskova Üniversitesinde öğrenim herkes için ücretsiz olarak verilmiş, daha sonra sadece fakir öğrenciler öğrenim ücretlerinden muaf tutulmuştur. Profesörlerinin dersleri halka açık hale getirerek Rusya’da bilim ve öğrenmenin popülerleşmesi amaçlanmıştır[1].

     Üniversite, bugün hala Rusya’nın en büyük ve gelişmiş üniversitesi olma ayrıcalığını barındırmaktadır. CWUR’nin istatistiklerine göre, dünya üniversiteler sıralamasında, 80,5 puanla 126. Sıradadır[2].


St. Petersburg Devlet Üniversitesi

     Rusya’nın ilk üniversitesi olan St. Petersburg Devlet Üniversitesi, Petro’nun girişimleri nihayetinde, St. Petersburg Bilimler Akademisi adıyla 28 Ocak 1724 tarihinde kurulmuştur. Kuruluşunu müteakip diğer ülkelerden tanınmış bilim adamları,  üniversiteye katılmaya davet edilmişlerdir. Kuruluşunun ilk yıllarında, “bilimleri seven, her şeyden önce bilgiyi takip eden azimli ve gayretli kişileri” teşvik etmek amacıyla bir dizi konferanslar düzenlenmiştir. Kısa bir süre sonra da Mihail Lomonosov, üniversite de bazı bölümlerin akademik bölüm başkanlıklarına atanmıştır. 1821 yılında bu kurum, “İmparatorluk Üniversitesi” ünvanını almış ve çalışmalarını hızlandırmıştır.            1884 yılında ise, özerk bir kurum olarak kabul edilmiştir. Ayrıca 1878’de İmparatorluk Rusyası’nda kadınlara yüksek eğitim olanakları sağlama fikrini somutlaştıran ilk kurum olmuştur. Bugün ise, 418 ana eğitim ve 800’den fazla ek eğitim programları ile, Rusya’nın en önemli ikinci üniversitesi statüsündedir. 485’den fazla üniversite ile işbirliği içerisinde bulunan bu kurum, günümüze kadar, 9 nobel ödüllü akademisyen yetiştirmiştir[3]. CWUR’nin sıralamasında, 73,3 puanla 541. Sırada yer almaktadır[4].


Kazan Federal Üniversitesi

      Kazan Üniversitesi Rusya’nın en eski üniversitelerinden biridir. 5 Kasım 1804 yılında I. Aleksandr’ın Kazan İmparatorluk Üniversitesi ve Tüzüğü onaylamasıyla tesis edilmiştir. Kuruluşunu müteakiben, matematik, kimya, tıp, dil bilimi, coğrafya ve botanik bilimi fakülteleri kurulmuştur. XIX. Yüzyılın ilk yarısında, Avrupa’daki Oryantalizm çalışmalarının en büyük merkezi haline gelmiştir[5]. Tolstoy ve Lenin gibi mühim isimleri barındırmış olan Kazan Federal Üniversitesi, Rusya’nın en büyük üçüncü üniversitesi olarak nitelendirilebilir.


Rusya Devlet Kütüphanesi

     1862 yılında kurulan Rusya Devlet Kütüphanesi, hali hazırda Rusya’nın en büyük kütüphanesidir. Kuruluş anından itibaren kütüphane, Rusya’da yayımlanan tüm yayınların kopyalarını almaktadır. 24 Ocak 1924 tarihinde Lenin Rus Kütüphanesi olarak adlandırılmış, 22 Ocak 1992 tarihinden bu yana Rusya Devlet Kütüphanesi olarak anılmıştır. Hali hazırda 47 milyondan fazla kitap, belge ve eser bulunduran kütüphane, her yıl 800 binden fazla ziyaretçi almaktadır[6].

     Rusya Devlet Kütüphanesi, 2018 dünyanın en büyük kütüphaneleri sıralamasında 44 milyonu aşkın eserle, 5. Sırada yer almıştır[7].


Rusya Milli Kütüphanesi

    St. Petersburg’da yer alan ve Rusya’nın en büyük ikinci kütüphanesi olma özelliğini taşıyan Rusya Milli Kütüphanesi, 1795 yılında II. Katerina’nın girişimleriyle kurulmuştur. Kayda değer miktarda kitap, belge ve eser bulundurmaktadır. 36 milyon eserin arasından, 15 milyonunu sadece kitaplar oluşturur. Bunun dışında diğer koleksiyonlar; dergileri, gazeteleri, resmi belgeleri, ses kayıtlarını, veritabanlarını, haritaları, elyazmalarını vb. unsurları içermektedir. 36 milyon öğesiyle, dünya sıralamasında, 8. Sırada yer alır[8].


Rus Bilimler Akademisi Kütüphanesi

     Bilimler Akademisi Kütüphanesi, Petro’nun emriyle 1714 yılında St. Petersburg’da kurulmuştur. Avrupai tarzda eğitim vermeyi amaçlayan hükümet için, böyle bir kurumun varlığı, tüm okuryazarların kitaplara erişimini hedeflemekteydi. 1718 yılından itibaren kütüphane, ziyaretçilerini kabul etmeye başladı. Fakat 1728’den sonra kütüphaneyi kullanma hakkı sadece akademisyenlere aitti. 1740’lı yıllarda kurum, “St. Petersburg İmparatorluk Kütüphanesi” olarak anılmaya başlandı. Kütüphanenin ilk orijinal koleksiyonu, ilk basılı katalog olan “Bibliothecae Petropolitanae”de, Rusça ve tüm Avrupa dillerinden oluşan yaklaşık 16 bin kitap ile kaydedildi[9].

Dünyanın en büyük kütüphaneleri arasında yer almayı başaran Rus Bilimler Akademisi Kütüphanesi, 26.5 milyon öğesiyle, dünyanın en büyük kütüphaneleri sıralamasında 13. Sırada yer almaktadır[10].


ALINTILAR

*   Raznoçintsi, Rus intelijansiyasına verilen bir isimdir. Cemil Meriç’in anlattığına göre, Avrupa aydınlarından farkı, belli bir sınıftan gelmemeleri, resmi sınıfların dışında olmalarıdır. Toplumun çeşitli tabakalarından kopup gelen insanların yamalı bir bohçasıdır. Soylular, rahipler, tacirler, hatta köylülerin sınıfıdır. Plekhanov’un tabiriyle, “proleterleşmiş aydın” sınıfıdır. (Cemil Meriç, Mağaradakiler, İstanbul, 2014, s. 65.) Zamanla radikalleşen bu sınıf, Herzen’in tabiriyle, para sağlamak için onursuz düzenlere başvuran, kaba saba,sorumsuz bir topluluktur. (Andrzej Walicki, a.g.e., s. 277.)

[1]  “Korotkaya İstoria Moskovskogo Universiteta”, https://www.msu.ru/info/history.html (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[2]  “CWUR World University Rankings 2018-2019”, https://cwur.org/2018-19.php, (Erişim Tarihi : 29 Mart 2019)

[3]  “İstoria Universiteta”, https://spbu.ru/history (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[4]  “CWUR World University Rankings 2018-2019”, https://cwur.org/2018-19.php, (Erişim Tarihi : 29 Mart 2019)

[5]   “History”, https://kpfu.ru/eng/about-the-university/history (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[6]   “About the RSL”, https://www.rsl.ru/en/4readers/about-the-rsl (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[7] “The Largest Libraries in the World” https://www.rankred.com/largest-libraries-in-the-world/ (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[8] “The Largest Libraries in the World” https://www.rankred.com/largest-libraries-in-the-world/ (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[9] “İstoria Biblioteki Rossiyskoy Akademii Nauk”, http://www.rasl.ru/library/history2.php (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

[10]  “The Largest Libraries in the World”, https://www.worldatlas.com/articles/5-largest-libraries-in-the-world.html , (Erişim Tarihi: 29 Mart 2019)

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.